Wychowanie i osobowość

Chodzi tutaj o oddziaływanie otrzymywanych " codziennie informacji przekazywanych przez radio, prasę, telewizję, o wpływ warunków naturalnych na zdrowie, organizm, o styczności pośrednie z ludźmi, których osobnik tylko obserwuje, ale w których życiu nie uczestniczy, itp. Jest to wpływ tej sfery zewnętrznej, wewnątrz której przebiega życie jednostki. Sfera ta stanowi trwałą otoczkę jej procesów życiowych i wywiera ogromny wpływ na procesy wychowawcze i socjalizujące. W ramach tych trzech grup procesów możemy wyróżnić funkcjonowanie różnych układów. Procesy wychowawcze zachodzące w szkole również są bardzo złożone. Stwierdzamy więc, że między tymi trzema grupami procesów mogą zachodzić istotne rozbieżności, lecz mogą one także występować między poszczególnymi układami wewnątrz. procesu wychowawczego, na przykład między wy-chowaniem w szkole i w rodzinie, między oddziaływaniem wychowawczym szkoły i organizacji itp. Jednakże o efektywności wychowania decyduje zgodność między procesami wychowawczymi i socjalizującymi, czyli spójność między zasadami wpajanymi wychowankom w toku wychowania a zasadami wyznaczającymi osiąganie celów życiowych i życiowych aspiracji, praktyką życia zbiorowego.